Gluten Tüketiminin Cevabını Aramak: Köpekler İçin Kötü Bir Yapıştırıcı mı Yoksa Masum Bir Gıda Bileşeni mi?
Gluten Tüketiminin Cevabını Aramak
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18000050Anahtar Kelimeler:
Köpekler, Enteropati, Glutensiz Diyet, Gluten DuyarlılığıÖzet
Kimse bilmiyor mu, yoksa gizli bir yönü mü var? Gluten tüketimine ilişkin tartışmalar, yalnızca insanlar için değil, köpekler için de uzun süredir yoğun bir şekilde devam etmektedir. Köpeklerde gluten duyarlılığı, nadir görülen bir kronik enteropati formu olarak kabul edilmekle birlikte, genetik yatkınlık ve belirli ırklarda nörolojik bulgularla ilişkisi nedeniyle ayırıcı tanıda mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle, açıklanamayan kronik ishal, kilo kaybı, karın ağrısı veya nörolojik semptomlar gösteren köpeklerde gluten duyarlılığı klinik bir olasılık olarak değerlendirilmelidir. Son yıllarda geliştirilen anti-gliadin IgG, modifiye gliadin peptitleri ve transglutaminaz-2 IgA ölçümleri, köpeklerde gluten duyarlılığı için biyobelirteçler olarak öne çıkmıştır. Buna ek olarak, insanlardaki çölyak hastalığında tanımlanan bulgulara benzer şekilde, mezenterik lenf nodu büyümesi ve intestinal duvar kalınlaşması gibi ultrasonografik bulguların, köpeklerde destekleyici tanısal parametreler olduğu bildirilmiştir. Bu derlemenin amacı, insan tıbbındaki güncel bilgileri veteriner literatürüyle bir araya getirerek, klinisyenlerin köpeklerde gluten duyarlılığının olası klinik yönetimi konusundaki farkındalığını artırmak ve tanısal yöntemler ile yönetim stratejilerine ilişkin güncel bir bakış açısı sunmaktır.
Referanslar
Andersen, D. H. (1947). Celiac syndrome: VI. The relationship of celiac disease, starch intolerance, and steatorrhea. American Journal of Diseases of Children, 91(2), 131–137.
Barker, M. S. T., Tivers, M. S., Kathrani, A., Allerton, F., Powell, R., Stam, L., & Black, V. (2020). Serological markers of gluten sensitivity in Border Terriers with gall bladder mucocoeles. Journal of Small Animal Practice, 61: 630-636.
Biagi, G., Baldi, A., & Biagi, F. (2016). The Irish setter gluten-sensitive enteropathy and its similarities with the human celiac disease. [Journal name not provided], 207-214.
Biesiekierski, J. R. (2017). What is gluten? Journal of Gastroenterology and Hepatology, 32(Suppl 1): 78-81.
Daminet, S. C. (1996). Gluten-sensitive enteropathy in a family of Irish Setters. Canadian Veterinary Journal, 37(12): 745-746.
de Graaf, M. C. G., Lawton, C. L., Croden, F., Smolinska, A., Winkens, B., Hesselink, M. A. M., van Rooy, G., Weegels, P. L., Shewry, P. R., Houghton, L. A., Witteman, B. J. M., Keszthelyi, D., Brouns, F. J. P. H., Dye, L., & Jonkers, D. M. A. E. (2024). Effect of expectancy versus actual gluten intake on gastrointestinal and extra-intestinal symptoms in non-coeliac gluten sensitivity. Lancet Gastroenterology and Hepatology, 9: 110-123.
Diecke, W. K. (1941). Simple dietary treatment for the syndrome of Gee-Herter. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 85: 1715-1716.
Garden, O. A., Pidduck, H., Lakhani, K. H., Walker, D., Wood, J. L., & Batt, R. M. (2000). Inheritance of gluten-sensitive enteropathy in Irish Setters. American Journal of Veterinary Research, 61(4): 462-468.
Hall, E. J., & Batt, R. M. (1990a). Development of wheat-sensitive enteropathy in Irish Setters: morphologic changes. American Journal of Veterinary Research, 51: 978-982.
Hall, E. J., & Batt, R. M. (1990b). Development of wheat-sensitive enteropathy in Irish Setters: biochemical changes. American Journal of Veterinary Research, 51: 983-989.
Hall, E. J., & Batt, R. M. (1991). Abnormal permeability precedes the development of a gluten sensitive enteropathy in Irish Setter dogs. Gut, 32: 749-753.
Hall, E. J., & Batt, R. M. (1992). Dietary modulation of gluten sensitivity in a naturally occurring enteropathy of Irish Setter dogs. Gut, 33: 198-205.
Husby, S., Koletzko, S., Korponay-Szabó, I. R., et al. (2012). European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition guidelines for the diagnosis of coeliac disease. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 54(1), 136–160.
Leonard, M. M., Sapone, A., Catassi, C., & Fasano, A. (2017). Celiac disease and nonceliac gluten sensitivity: a review. JAMA, 318(7): 647-656.
Lowrie, M., Garden, O. A., Hadjivassiliou, M., Harvey, R. J., Sanders, D. S., Powell, R., & Garosi, L. (2015). The clinical and serological effect of a gluten-free diet in Border Terriers with epileptoid cramping syndrome. Journal of Veterinary Internal Medicine, 29: 1564-1568.
Lowrie, M., Garden, O. A., Hadjivassiliou, M., Sanders, D. S., Powell, R., & Garosi, L. (2018). Characterization of paroxysmal gluten-sensitive dyskinesia in Border Terriers using serological markers. Journal of Veterinary Internal Medicine, 32(2): 775-781.
Lowrie, M., Hadjivassiliou, M., Sanders, D. S., & Garden, O. A. (2016). A presumptive case of gluten sensitivity in a Border Terrier: a multisystem disorder? Veterinary Record, 179: 573.
Lowrie, M. (2017). Paroxysmal gluten-sensitive dyskinesia in Border Terriers. Veterinary Focus, 27(3): 35-40.
Mott, J., & Morrison, J. A. (2019). Gluten-sensitive enteropathy in Irish Setters. In: Blackwell’s Five-Minute Veterinary Consult Clinical Companion (Chapter 67): 1-3.
Park, H. J., Seo, D. K., Song, K. H., & Seo, K.W. (2014). Paroxysmal dyskinesia suspected as canine epileptoid cramping syndrome in a young Yorkshire Terrier dog. Journal of Veterinary Medical Science, 76(8): 1129-1132.
Pemberton, P. W., Lobley, R. W., Holmes, R., Sørensen, S. H., & Batt, R. M. (1997). Gluten-sensitive enteropathy in Irish Setter dogs: characterisation of jejunal microvillar membrane proteins by two-dimensional electrophoresis. Research in Veterinary Science, 62(2): 191-193.
Rettenbacher, T., Hollerweger, A., Macheiner, P., Huber, S., & Gritzmann, N. (1999). Adult celiac disease: ultrasound signs. Radiology, 211: 389-394.
Riccabona, M., & Rossipal, E. (1996). Value of ultrasound in diagnosis of celiac disease. Ultraschall in der Medizin, 17: 31-33.
Rudinsky, A. J., Rowe, J. C., & Parker, V. J. (2018). Nutritional management of chronic enteropathies in dogs and cats. Journal of the American Veterinary Medical Association, 253(5), 570–578.
Rogers, C. B., Meyerhoff, N., & Volk, H. A. (2023). Gluten serological
testing in various dog breeds with paroxysmal dyskinesia.
Frontiers in Veterinary Science, 10: 1119441.
Rossi, R. E., Busacca, A., Brandaleone, L., Masoni, B., Massironi, S., Fraquelli, M., & Repici, A. (2023). Small bowel imaging in celiac disease: is there a role for small bowel ultrasound? Current Gastroenterology Reports, 25: 430-439.
Skodje, G. I., Sarna, V. K., Minelle, I. H., Rolfsen, K. L., Muir, J. G., Gibson, P. R., Veierød, M. B., Henriksen, C., & Lundin, K. E. A. 2018. Fructan, rather than gluten, induces symptoms in patients with self-reported non-celiac gluten sensitivity. Gastroenterology, 154: 529-539.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Kerem URAL, Serdar PASA, Hasan ERDOGAN, Songul ERDOGAN, Tahir Özalp
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ile lisanslanmıştır.
Şunları yapma özgürlüğüne sahipsiniz:
- Paylaşın — materyali herhangi bir ortamda veya formatta kopyalayın ve yeniden dağıtın
- Lisans veren, lisans şartlarına uyduğunuz sürece bu özgürlükleri geri alamaz.
Aşağıdaki şartlar altında:
- Atıf — Uygun şekilde atıfta bulunmalı , lisansa bir bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bunu belirtmelisiniz . Bunu makul bir şekilde yapabilirsiniz, ancak lisans verenin sizi veya kullanımınızı onayladığı izlenimini verecek şekilde yapamazsınız.
- Ticari Olmayan — Materyali ticari amaçlarla kullanamazsınız .
- Türevsiz — Malzemeyi yeniden karıştırır, dönüştürür veya üzerine inşa ederseniz , değiştirilen malzemeyi dağıtamazsınız.
- Ek kısıtlamalar yok — Lisansın izin verdiği herhangi bir şeyi başkalarının yapmasını yasal olarak kısıtlayan yasal şartları veya teknolojik önlemleri uygulayamazsınız .
Duyurular:
Kamu malı olan veya kullanımınızın geçerli bir istisna veya sınırlama tarafından izin verildiği materyalin unsurları için lisansa uymanız gerekmez .
Hiçbir garanti verilmemektedir. Lisans, amaçladığınız kullanım için gerekli tüm izinleri sağlamayabilir. Örneğin, tanıtım, gizlilik veya manevi haklar gibi diğer haklar , materyali nasıl kullanacağınızı sınırlayabilir.
Fark etme
Bu belge, gerçek lisansın yalnızca bazı temel özelliklerini ve şartlarını vurgulamaktadır. Bu bir lisans değildir ve yasal bir değeri yoktur. Lisanslı materyali kullanmadan önce gerçek lisansın tüm şart ve koşullarını dikkatlice incelemelisiniz.
Creative Commons bir hukuk firması değildir ve hukuki hizmet sunmaz. Bu belgenin veya özetini oluşturan lisansın dağıtılması, görüntülenmesi veya bunlara bağlantı verilmesi, avukat-müvekkil veya başka herhangi bir ilişki oluşturmaz.
Creative Commons, yaratıcıların eserlerini paylaşmalarına olanak tanıyan açık lisansların ve diğer yasal araçların arkasındaki kâr amacı gütmeyen kuruluştur. Yasal araçlarımızı ücretsiz olarak kullanabilirsiniz.
