Cerrahi Kliniklerde Yatarak Tedavi Gören Hastaların Uyku Durumlarının İncelenmesi: Nokta Prevalans Çalışması
Cerrahi Kliniklerde Yatarak Tedavi Gören Hastaların Uyku Durumlarının İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17999430Anahtar Kelimeler:
cerrahi, hemşirelik, nokta prevalans, uyku, yatan hastalarÖzet
İnsan yaşamının temel gereksinimlerinden olan uyku, hayatımızın yaklaşık olarak üçte birlik kısmını oluşturmaktadır. Uyku bireylerin sağlık ve yaşam kalitesi için oldukça önemlidir. Yaşanan uyku sorunlarının, özellikle cerrahi sonrası yara iyileşmesi başta olmak üzere pek çok zararlı etkisi olduğu bilinmektedir. Bütün bu bilgiler doğrultusunda cerrahi hastaları ve uyku arasındaki ilişkinin önemi kaçınılmazdır. Bu çalışmada cerrahi kliniklerinde yatarak tedavi gören hastaların uyku durumları ve uykularını etkileyen faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, aynı ildeki devlet ve üniversite hastanelerinin cerrahi kliniklerinde bir günlük nokta prevalans çalışması olarak gerçekleştirildi. Çalışmaya 127 hasta dahil edildi. Çalışma verileri araştırmacılar tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan 18 soruluk veri toplama formu ile toplandı. Çalışma kapsamına alınan cerrahi hastaların yaş ortalaması 55±18 idi. Cerrahi hastaların %57,5’i kadın (n= 73) ve %42,5’i (n=54) erkek olduğu gibi hastaların %25,2’si ameliyat öncesi, %74,8’i ameliyat sonrası dönemdedir. Ameliyat öncesi hastaların uyku değerlendirme ortalaması 5,15±2,64, ameliyat sonrası hastaların uyku değerlendirme ortalaması 4,71±2,79’tür. Ameliyat öncesi hastaların %51,6’sının, ameliyat sonrası hastaların ise %56,8’inin uykusuzluk çektiği görüldü. Uykusuzluğun nedenleri ameliyat öncesi hastalarda; ağrı (%34,4), oda şartları (%15,6), takip-tedavi (%9,4); ameliyat sonrası dönemde ağrı (%35,4), oda şartları (%21,9), endişe-korku (%7,3) olarak belirlendi. Çalışma sonuçlarına göre ameliyat öncesi dönemde olan hastaların ameliyat sonrası dönemde olan hastalara göre uyku durumlarının daha iyi olduğu belirlendi. Ayrıca hem ameliyat öncesi hem de ameliyat sonrası dönemde bulunan hastaların en çok ağrı nedeniyle uykusuzluk çektiği sonucuna ulaşıldı. Bu sonuçlar dikkate alındığında hastaların uyku sorunlarına neden olacak faktörlerin düzenlenmesi ve bu konuda farkındalık çalışmalarının yapılmasının gerekli olduğu düşünülmektedir.
Referanslar
Akram, M., Umaru, I., Aslam, N., Hasan, M., Abdulghafoor, H., Khan, F., Ozdemir, F., Sołowski, G., Rashid, A., Al-Musawi, J., & Mahmood, A. (2025). The effects of sleep deprivation on mental and physical health. Kwaghe Int J Sci Technol., 2(2).
Allen, R. W., Burney, C. P., Davis, A., Henkin, J., Kelly, J., Judd, B. G., & Ivatury, S. J. (2021). Deep sleep and beeps: sleep quality improvement project in general surgery patients. J Am Coll Surg., 232(6): 882–888.
Alligood, M. R. (2021). Nursing theorists and their work. 10th ed. Elsevier, St. Louis.
Bihari, S., McEvoy, R. D., Kim, S., Woodman, R. J., & Bersten, A.D. (2012). Factors affecting sleep quality of patients in intensive care unit. J Clin Sleep Med, 8(3): 301–307.
Bozdemir, H., Yaban, Z., & Usta, E. (2024). Sleep assessment in patients after surgery: a systematic review. Biological Rhythm Research, 55, 408 - 425.
Butris, N., Tang, E., Pivetta, B., He, D., Saripella, A., Yan, E., Englesakis, M., Boulos, M., Nagappa, M., & Chung, F. (2023). The prevalence and risk factors of sleep disturbances in surgical patients: a systematic review and meta-analysis. Sleep Med Rev. 69: 101786.
Cascais, A. F., & Cunha, M. (2024). Clinical, psychological and environmental factors that affect sleep quality in surgical patients. HSJ, 14(1): e1494.
Chakrabarty, K. (2023). The role of sleep in maintaining mental and physical health. J Community Health Provision., 3(3).
Chu, T. (2023). Investigating sleep quality and related factors of postoperative patients at Tay Nguyen Regional General Hospital. MedPharmRes. 7(2): 52–58.
Çetinkaya, F., & Karabulut, N. (2016). Validity and reliability of the Turkish version of the Visual Analog Sleep Scale. Kontakt. 18(2): 94–99.
Delaney, L., Currie, M., Huang, H., Lopez, V., & Van Haren, F. (2018). They can rest at home: an observational study of patients’ quality of sleep in an Australian hospital. BMC Health Serv Res., 18: 3201.
Haack, M., & Mullington, J. M. (2005). Sustained sleep restriction reduces emotional and physical well-being. Pain, 119(1–3): 56–64.
Haspel, J., Anafi, R., Brown, M., Cermakian, N., Depner, C., Desplats, P., Gelman, A., Haack, M., Jelic, S., Kim, B., Laposky, A., Lee, Y., Mongodin, E., Prather, A., Prendergast, B., Reardon, C., Shaw, A., Sengupta, S., Szentirmai, É., Thakkar, M., Walker, W., & Solt, L. (2020). Perfect timing: circadian rhythms, sleep, and immunity – an NIH workshop summary. JCI Insight., 5(1): e131487.
Koshy, K., Gibney, M., O’Driscoll, D., Ogeil, R., & Young, A. 2024. Factors affecting sleep quality in hospitalised patients. Sleep Breath., 28: 2737–2740.
Krenk, L., Jennum, P., & Kehlet, H. (2012). Sleep disturbances after fast-track hip and knee arthroplasty. Br J Anaesth. 109(5): 769–775.
Le Guen, M., Nicolas-Robin, A., Lebard, C., Arnulf, I., & Langeron, O. (2014). Earplugs and eye masks vs routine care prevent sleep impairment in post-anaesthesia care unit: a randomized study. Br J Anaesth, 112(1): 89–95.
Lkoul, A., Oumbarek, K., Bouchriti, Y., Jniene, A., & Dendane, T. (2025). Environmental factors affecting sleep quality in intensive care unit patients in southern Morocco: an assessment study. Adv Respir Med., 93(3).
Medic, G., Wille, M., & Hemels, M. E. (2017). Short- and long-term health consequences of sleep disruption. Nat Sci Sleep., 9: 151–161. doi: 10.2147/NSS.S134864.
Sohrabi, M., Gholami, M., Foroughi, S., Younesi, E., & Mokhayeri, Y. (2025). The effect of a nurse-led multicomponent intervention on sleep quality and delirium in orthopedic surgery patients: a randomized clinical trial. Int J Orthop Trauma Nurs, 59: 101222.
Şara, Y., Örsal, Ö., Duru, P., & Köşgeroğlu, N. (2022). Evaluation of preoperative sleep quality and factors affecting pain intensity of patients hospitalized in surgical services. J Perianesth Nurs. 37(2).
Tegegne, S., & Alemnew, E. (2022). Postoperative poor sleep quality and its associated factors among adult patients: a multicenter cross-sectional study. Ann Med Surg. 74: 103273.
Tyagi, M., Shah, U., Patel, G., Toshniwal, V., Bhongade, R., & Sharma, P. (2023). The impact of sleep on physical and mental health: importance of healthy sleep habits. Georgian Med News., 339: 89–94.
Verran, J. A., & Snyder-Halpern, R. (1988). Measuring sleep characteristics in patients with disturbed sleep. Nurs Res. 37(1): 42–45.
Williams, B. C. (2015). The Roper-Logan-Tierney model of nursing: a framework to complement the nursing process. Nurs. 45(3): 24–26.
Yılmaz, M., Sayın, Y., & Gürler, H. (2012). Sleep quality of hospitalized patients in surgical units. Nursing forum, 47 3, 183-92.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 SERPİL UYAR, Tuğçe Çamlıca, Fatma Eti Aslan, Hayat Yalın
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ile lisanslanmıştır.
Şunları yapma özgürlüğüne sahipsiniz:
- Paylaşın — materyali herhangi bir ortamda veya formatta kopyalayın ve yeniden dağıtın
- Lisans veren, lisans şartlarına uyduğunuz sürece bu özgürlükleri geri alamaz.
Aşağıdaki şartlar altında:
- Atıf — Uygun şekilde atıfta bulunmalı , lisansa bir bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bunu belirtmelisiniz . Bunu makul bir şekilde yapabilirsiniz, ancak lisans verenin sizi veya kullanımınızı onayladığı izlenimini verecek şekilde yapamazsınız.
- Ticari Olmayan — Materyali ticari amaçlarla kullanamazsınız .
- Türevsiz — Malzemeyi yeniden karıştırır, dönüştürür veya üzerine inşa ederseniz , değiştirilen malzemeyi dağıtamazsınız.
- Ek kısıtlamalar yok — Lisansın izin verdiği herhangi bir şeyi başkalarının yapmasını yasal olarak kısıtlayan yasal şartları veya teknolojik önlemleri uygulayamazsınız .
Duyurular:
Kamu malı olan veya kullanımınızın geçerli bir istisna veya sınırlama tarafından izin verildiği materyalin unsurları için lisansa uymanız gerekmez .
Hiçbir garanti verilmemektedir. Lisans, amaçladığınız kullanım için gerekli tüm izinleri sağlamayabilir. Örneğin, tanıtım, gizlilik veya manevi haklar gibi diğer haklar , materyali nasıl kullanacağınızı sınırlayabilir.
Fark etme
Bu belge, gerçek lisansın yalnızca bazı temel özelliklerini ve şartlarını vurgulamaktadır. Bu bir lisans değildir ve yasal bir değeri yoktur. Lisanslı materyali kullanmadan önce gerçek lisansın tüm şart ve koşullarını dikkatlice incelemelisiniz.
Creative Commons bir hukuk firması değildir ve hukuki hizmet sunmaz. Bu belgenin veya özetini oluşturan lisansın dağıtılması, görüntülenmesi veya bunlara bağlantı verilmesi, avukat-müvekkil veya başka herhangi bir ilişki oluşturmaz.
Creative Commons, yaratıcıların eserlerini paylaşmalarına olanak tanıyan açık lisansların ve diğer yasal araçların arkasındaki kâr amacı gütmeyen kuruluştur. Yasal araçlarımızı ücretsiz olarak kullanabilirsiniz.
