Üstün Yetenekli Çocuklar: Farklı Ülkelerde Tanılama ve Yerleştirme Pratikleri Üzerine Bir Çalışma
Üstün Yetenekli Çocuklar: Farklı Ülkelerde Tanılama ve Yerleştirme Pratikleri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17999744Anahtar Kelimeler:
Bireysel Değerlendirme, Tanılama, Üstün Yetenekli Çocuk, YerleştirmeÖzet
Gelişmiş eğitim sistemlerine sahip olan ülkelerde, üstün yetenekli çocukların erken yaşlarda tanılanması ve en uygun öğretim programlarına yerleştirilmesi en önemli öncelikler arasında yer almaktadır. Bu çalışmanın birinci amacı üstün yetenekli çocukların özelliklerine bağlı olarak tanılama ve yerleştirme ile birlikte farklılaştırılmış eğitim programlarına duyulan ihtiyacı ortaya koymaktır. Çalışmanın ikinci amacı ise Amerika Birleşik Devletleri, Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu, Birleşik Krallık, Almanya, Fransa, Finlandiya, Japonya, İsrail ve Türkiye’de üstün yetenekli çocuklara yönelik tanılama ve yerleştirme sistemlerini ortaya koymaktır. Çalışmada ulaşılan sonuçlar, öncelikle üstün yetenekli çocukların farklılaştırılmış öğretim programlarına ihtiyaç duyduklarını göstermektedir. Çalışmada ulaşılan ikinci sonuç; Birleşik Krallık, Rusya Federasyonu, Almanya, İsrail ve Türkiye’de uygulanan tanılama ve yerleştirme sistemlerinin; yasal mevzuat, kurumsal yapılanma, ülke çapında oluşturulan alt yapı ve bireysel değerlendirme gibi açılardan, incelenen diğer ülkelere göre daha organize durumda olduklarını göstermektedir. İncelenen ülkelerde üstün yetenekli çocukların belirlenmesinde ve tanılanmasında; yüksek düzeyde okul başarısı, yarışmalarda alınan dereceler, bireysel değerlendirme ve öğretmen gözlemlerinin yaygın olarak kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada ulaşılan bir diğer sonuç ise; incelenen bazı ülkelerde (Japonya, Fransa, Finlandiya, ABD gibi) tanılama ve yerleştirme konusunda yasal bir zorunluluk ve ülke çapında sistemli bir kurumsal organizasyon olmamasına rağmen; farklılaştırılmış eğitim programlarının uygulanarak üstün yetenekli öğrencilerin okul ve sınıf sistemleri içinde değerlendirildiğini göstermektedir.
Referanslar
Bhatt, R. R. (2009). The impacts of gifted and talented education. Andrew young school of policy studies research paper series, (09-11).
Boettger, E. R. H., & Reid, E. (2015). Gifted education in various countries of Europe. Slavonic pedagogical studies journal, 4(2): 158-171.
Brown, S. W., Renzulli, J. S., Gubbins, E. J., Siegle, D., Zhang, W., & Chen, C. H. (2005). Assumptions underlying the identification of gifted and talented students. Gifted child quarterly, 49(1): 68-79.
Burg, B. 1988. Programs for gifted children in Israel. Gifted education international, 5(2): 110-113.
Da Costa, M. P., & Lubart, T. I. (2016). Gifted and talented children: Heterogeneity and individual differences. Anales de psicología/annals of psychology, 32(3): 662-671.
França-Freitas, M. L. P. D., Del Prette, A., & Del Prette, Z. A. P. (2014). Social skills of gifted and talented children. Estudos de psicologia (Natal), 19: 288-295.
Freeman, J. (2004). Teaching the gifted and talented. Education today London college of preceptors then college of teachers, 54(3): 17-21.
Freeman, J. (2005). Permission to be gifted: How conceptions of giftedness can change lives. In Sternberg, R. & Davidson, J. (Eds.), Conceptions of giftedness (pp. 80–97). Cambridge University Press.
Freeman, J. (2006). The emotional development of gifted and talented children. Gifted and talented international, 21(2): 20-28.
Freeman, J. (2018). The emotional development of the gifted and talented. In The Sage handbook of gifted and talented education (pp. 169-183). Sage Publications Ltd.
Grigorenko, E. L. (2017). Gifted education in Russia: Developing, threshold, or developed. Cogent education, 4(1): 1-12.
Gubbins, E. J., Siegle, D., Ottone-Cross, K., McCoach, D. B., Langley, S. D., Callahan, C. M., ... & Caughey, M. (2021). Identifying and serving gifted and talented students: Are identification and services connected?. Gifted child quarterly, 65(2): 115-131.
Herrmann, A., & Nevo, B. (2011). Gifted education in German-speaking countries. Gifted and talented international, 26(1-2): 47-62.
Hızlı, E. (2014). Üstün zekalı ve yetenekli çocuklar eğitiminin incelenmesi: İsrail Sistemi. Üstün yetenekliler eğitimi araştırmaları dergisi, 2(2): 52-62.
Milli Eğitim Bakanlığı Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi. (2022). https://www.meb.gov.tr/mevzuat/liste.php?ara=5
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. 2024-2025 Eğitim Öğretim Yılı, Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu. https://www.meb.gov.tr; https://orgm.meb.gov.tr
Morawska, A., & Sanders, M. R. (2009). Parenting gifted and talented children: Conceptual and empirical foundations. Gifted child quarterly, 53(3): 163-173.
Mönks, F. J., & Pflüger, R. (2005). Gifted education in 21 European countries: Inventory and perspective. Nijmegen, The Netherlands: Radboud University Nijmegen. pp: 2-172.
Papadopoulos, D. (2021). Parenting the exceptional social-emotional needs of gifted and talented children: What do we know?. Children, 8(11): 953-965.
Pfeiffer, S. I. (2002). Identifying gifted and talented students: Recurring issues and promising solutions. Journal of applied school psychology, 19(1): 31-50.
Reis, S. M., & McCoach, D. B. (2002). Underachievement in gifted and talented students with special needs. Exceptionality, 10(2): 113-125.
Reis, S. M., & Renzulli, J. S. (2004). Current research on the social and emotional development of gifted and talented students: Good news and future possibilities. Psychology in the schools, 41(1): 119-130.
Savenkov, A., Karpova, S. I., & Sukhova, E. I. (2018). Model of Development of Children’s Giftedness in the Russian Education System. Psychology and education: an interdisciplinary journal, 55(2): 74-84.
Sękowski, A. E., Cichy-Jasiocha, B., & Płudowska, M. (2019). Gifted education in Europe. The SAGE handbook of gifted and talented education, 507-531.
Stevenson, H. W., Lee, S. Y., & Chen, C. (1994). Education of gifted and talented students in Mainland China, Taiwan, and Japan. Journal for the education of the gifted, 17(2): 104-130.
Stoeger, H. 2019. Identifying and nurturing gifted and talented students in Germany. Presented at Policy Dialog Identifying and Nurturing Gifted Student. University of Regensburg, Germany, Working Paper, 1-15.
Tatarinceva, A. M., Sergeeva, M. G., Dmitrichenkova, S. V., Chauzova, V. A., Andryushchenko, I. S., & Shaleeva, E. F. (2018). Lifelong learning of gifted and talented students. Espacios, 39(2): 29-41.
Tirri, K., & Kuusisto, E. (2013). How Finland serves gifted and talented pupils. Journal for the education of the gifted, 36(1): 84–96.
Welter, M. M., Jaarsveld, S., & Lachmann, T. (2018). Problem space matters: evaluation of a German enrichment program for gifted children. Frontiers in psychology, 9: 569-581.
Worrell, F. C., & Erwin, J. O. (2011). Best practices in identifying students for gifted and talented education programs. Journal of applied school psychology, 27(4): 319-340.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 TEVFİK FİKRET KARAHAN
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ile lisanslanmıştır.
Şunları yapma özgürlüğüne sahipsiniz:
- Paylaşın — materyali herhangi bir ortamda veya formatta kopyalayın ve yeniden dağıtın
- Lisans veren, lisans şartlarına uyduğunuz sürece bu özgürlükleri geri alamaz.
Aşağıdaki şartlar altında:
- Atıf — Uygun şekilde atıfta bulunmalı , lisansa bir bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bunu belirtmelisiniz . Bunu makul bir şekilde yapabilirsiniz, ancak lisans verenin sizi veya kullanımınızı onayladığı izlenimini verecek şekilde yapamazsınız.
- Ticari Olmayan — Materyali ticari amaçlarla kullanamazsınız .
- Türevsiz — Malzemeyi yeniden karıştırır, dönüştürür veya üzerine inşa ederseniz , değiştirilen malzemeyi dağıtamazsınız.
- Ek kısıtlamalar yok — Lisansın izin verdiği herhangi bir şeyi başkalarının yapmasını yasal olarak kısıtlayan yasal şartları veya teknolojik önlemleri uygulayamazsınız .
Duyurular:
Kamu malı olan veya kullanımınızın geçerli bir istisna veya sınırlama tarafından izin verildiği materyalin unsurları için lisansa uymanız gerekmez .
Hiçbir garanti verilmemektedir. Lisans, amaçladığınız kullanım için gerekli tüm izinleri sağlamayabilir. Örneğin, tanıtım, gizlilik veya manevi haklar gibi diğer haklar , materyali nasıl kullanacağınızı sınırlayabilir.
Fark etme
Bu belge, gerçek lisansın yalnızca bazı temel özelliklerini ve şartlarını vurgulamaktadır. Bu bir lisans değildir ve yasal bir değeri yoktur. Lisanslı materyali kullanmadan önce gerçek lisansın tüm şart ve koşullarını dikkatlice incelemelisiniz.
Creative Commons bir hukuk firması değildir ve hukuki hizmet sunmaz. Bu belgenin veya özetini oluşturan lisansın dağıtılması, görüntülenmesi veya bunlara bağlantı verilmesi, avukat-müvekkil veya başka herhangi bir ilişki oluşturmaz.
Creative Commons, yaratıcıların eserlerini paylaşmalarına olanak tanıyan açık lisansların ve diğer yasal araçların arkasındaki kâr amacı gütmeyen kuruluştur. Yasal araçlarımızı ücretsiz olarak kullanabilirsiniz.
